موضوعات است . شايد ارائه يك نظريه كلى ( بلافاصله در ذيل ) در اظهاراتى كوتاه راجع به موضوع جانشينى خانان مغول از زمان ايسان بوغا به بعد ، به خواننده كمك كند . اين مطلب كوتاه ، تقريبا به طور كلى از تاريخ هند ارسكين « 1 » استخراج شده و او نيز آن را از روى تاريخ رشيدى فراهم آورده است ؛ اما در تاريخ هند از روى تاريخ سلسله مينگ چينى ، كه ترجمه آن توسط دكتر برتشنيدر براى دوران جانشينى بلافصل خضر خواجه انجام گرفته ، تصحيحاتى به همراه چند اصلاح ديگر به عمل آمده است . تقريبا در اين دوره است كه تواريخ ايام ميرزا حيدر ، در ضعيف‌ترين حالت قرار دارد ؛ و همچنين اين دوره ، دوره‌اى است كه برخى از بهترين مؤلفان مسلمان ما را نااميد مىكنند . روضة الصفاى ميرخواند و ظفرنامه شرف الدين هر دو با تاريخ رشيدى اختلاف دارند و تاريخ مينگ با هر سه آنها مغايرت دارد . بدين ترتيب كه روضة الصفا و ظفرنامه ، بين خضر خواجه و ويس‌خان از دو خان ديگر حاكم در مغولستان نام مىبرند و تاريخ رشيدى نيز تنها دربارهء دو نفر گزارشهايى ارائه مىدهد ، با اين تفاوت كه اسامى موجود در اثر اخير الذكر ، همان نام‌هايى نيست كه در دو تاريخ ديگر آمده « 2 » . اما تاريخ رشيدى در جاى ديگر مىگويد كه شش خان از جمله خضر خواجه و ويس‌خان ، به واسطه خداى داد امير دوغلات بر تخت نشستند ، بدين ترتيب چهار تن را در ميان آن دو قرار مىدهد . اين خان‌ها عبارتند از : شمع جهان ، نقش جهان ، محمد ، شيرمحمد ، و در اين ترتيبى كه مؤلف براى ذكر آنها به كار برده ، اگرچه سه اسم با اسامى ارائه شده در تواريخ چينى مطابقت پيدا مىكند اما با ترتيب مذكور در آن تواريخ مطابق نيست .

--> ( 1 ) . ج 2 ، ضميمه . B ( 2 ) . هفت اقليم از روى تاريخ رشيدى رونويسى كرده و به تكميل نسخه پرداخته است ، بنابراين نمىتواند به عنوان مرجع مورد استفاده قرار گيرد . ( ر . ك : به منتخباتى از هفت اقليم ، 14 ، ص 474 و بعد از آن ) .